X
تبلیغات
نوای محرم اردبیل

نوای محرم اردبیل

عزاداری در اردبیل

عکس طشت گذاری سال 92 اردبیل

+ نوشته شده در  پنجشنبه شانزدهم آبان 1392ساعت 16:59  توسط  محمد علی و محسن  | 

آیین و علل طشت گذاری

به نظر می‌ رسد این سنت، با الهام از اقدام سالار شهیدان و یادآور رفتار جوانمردانه امام حسین(ع) است؛ بر اساس روایتها عزاداران در روز ۲۷ذیحجه آب مشکها را در طشتها ریخته و لشکر حر و اسبان سپاه او را سیراب می‌ کنند.

واقعه کربلا و بسته شدن فرات به روی امام حسین(ع) و یارانشان و ایثارگریهای سقای کربلا برای رساندن آب به تشنگان و حماسه آفرینی یارانی که با لبانی تشنه، شهد شهادت را نوشیدند، به یقین قداست و جایگاه والای آب را در فرهنگ شیعیان و به خصوص ایرانیان که از دیرباز نیز از جایگاه خاص و معنوی برخوردار بوده، عمق و وسعت بسیاری بخشیده است تا جایی که انعکاس این امر را در فرهنگ مردم و به خصوص در شکل گیری آداب و رسوم و آیینها شاهد هستیم.

در کتاب "فرهنگ عاشورا" اثر جواد محدثی، در توضیح این سنت آمده است: مراسم طشت گذاری، مراسمی است سنتی که در عزاداری ایام عاشورا و عمدتا در شهرستان اردبیل برگزار می‏شود و طشتهای آب را که رمزی از فرات می باشد در مساجد و حسینیه ‏ها می‏آورند و این سنت به تاسی از اقدام سالار شهیدان و یادآور رفتار جوانمردانه امام حسین (ع) در مقابل سپاه حر می باشد که به روایتی آن حضرت، در روز 27 ذیحجه‏، آب مشکها را در طشتها ریخته و تمام لشکر حر و اسبان آنها را سیراب‏ کردند.

آیین طشت‌ گذاری در استانهای آذری زبان، از ریشه ‌دارترین آیینهای ماه محرم است که در روزهای پایان ماه ذی‌ الحجه برگزار می ‌شود و در حقیقت، برگزاری این آیین، آماده شدن حسینیان برای برگزاری مراسم سوگواری سید و سالار شهیدان را نوید می ‌دهد.

علت برگزاری مراسم طشت گذاری

در ارتباط با علت و دلیل برگزاری مراسم طشت گذاری نظرات و احتمالات مختلفی وجود دارد؛ عده‌ای اعتقاد بر این دارند که با انجام این مراسم، اهمیت آب و جایگاه آن در حادثه کربلا مورد توجه قرار می ‌گیرد.

برخی از مورخان با توجه به مسیر حرکت کاروان حضرت حسین بن علی(ع) از مکه به سمت کربلا می‌ گویند: براساس روایتهای تاریخی، در مسیر راه کاروان کربلا قبل از رسیدن به دشت نینوا، سربازان حر بن یزید ریاحی در منطقه ‌ای به نام "زباله" راه بر کاروان امام بسته و حرکت آن را متوقف ساخته ‌اند.

در این محل، سالار شهیدان علیرغم کمبود آب دستور می ‌دهند طشتها توسط آبهای موجود در مشکها پر شود که هم یاران حسین و هم سربازان حر از آن استفاده کنند و نیز احشام موجود در هر دو کاروان نیز سیراب شوند.

برگزاری آیین طشت گذاری از دوران صفویه

هرچند که مراسم طشت گذاری از دوران صفویه در اردبیل برگزار شده و قدمتی چندین ساله دارد اما در دو سه دهه اخیر برگزاری این مراسم در سایر شهرهای استان و برخی استانهای همجوار چون آذربایجان شرقی و غربی و زنجان، بناب، تالش و... نیز مورد توجه قرار گرفته است.

           

این مراسم که به نوعی محبت عزاداران به اهل البیت(ع) را نشان می دهد، چند سالی است که در استانهایی غیر از استانهای آذری زبان نیز مورد توجه قرار گرفته و طی دو سال اخیر در ورامین، مازندران و ...  نیز برگزار می شود، به طوری که امروز برای دومین سال متوالی این آیین معنوی در ورامین برگزار شد.

بعد از قرار گرفتن طشتها در سکوهای مخصوص و در میان حزن و اندوه حاضران، دعای مخصوص خوانده می شود و از آب تشت به عنوان تبرک، اکثریت حاضران و عزاداران استفاده می ‌کنند.

بر اساس متن کامل و قدیمی دعای طشت گذاری که به صورت تلفیقی با استفاده از سه زبان فارسی، ترکی و عربی نوشته شده، می ‌توان حدس زد آیین طشت گذاری ریشه در عصر صفویه( که امرای آن ترک زبان و شیعه بودند) داشته باشد.

آیین طشت گذاری در اردبیل

رسم "طشت گذاری" یا "طشت گردانی"  از جمله مراسمی است که منسوب به شهر اردبیل، به طور خاص و مردم آذربایجان، به طور عام است؛ در این آیین، "طشت" نماد مشک سقای کربلا و آب، نماد رود و فراتی است که به روی حسین (ع) و یارانش بسته شد.

مراسم طشت گذاری در اردبیل از ۲۷ذیحجه شروع می ‌شود و در سی ‌ام این ماه به پایان می ‌رسد؛ براساس یک رسم قدیمی، شهر اردبیل به شش محله بزرگ تقسیم می ‌شود و هر یک از محلات کوچک نیز با توجه به موقعیت جغرافیایی، تابع یکی از این محلات ششگانه می‌ شود.

شروع طشت گذاری در سه روز مانده به محرم طوری برنامه‌ ریزی شده است که هر روز در دو محله بزرگ این مراسم برگزار شود.

طشتهایی که در این مراسم مورد استفاده قرار می‌ گیرند، گرد، از جنس برنز و یا مس است؛ بعد از عزاداری، ریش ‌سفیدان و عاشقان حسین(ع) در هر محله، طشتها را بر دوش حمل کرده و وارد مساجد می ‌شوند؛  حاضران در مسجد به احترام به پا خواسته و در جلو آنها دسته سینه زنی با شعار "الدخیل یا ابوالفضل" سینه می ‌زنند.

پس از آن، ریش‌ سفیدان با دور زدن مسجد، طشتها را در جای مخصوص خود قرار می ‌دهند، آنگاه  طشتها را از آبی که در کوزه‌ها بر دوششان حمل کرده‌اند، پر می ‌کنند.

محل قرار گرفتن طشت در مساجد شهر اردبیل، جایگاهی ویژه است

برخی از مورخان بر این باورند که احداث جایگاه طشت در مساجد اردبیل بعد از روی کار آمدن حکومت صفویه انجام شده است؛ محل قرار گرفتن طشت در مساجد شهر اردبیل نیز جایگاهی خاص بوده و سکوهایی که برای این منظور مورد استفاده قرار می‌ گیرد، یکی از ویژگیهای معماری مساجد این منطقه است.

جایگاه مخصوص طشت در یکی از اضلاع  دیوار مساجد به صورت "طاق ‌نما" ایجاد می ‌شود و در طول سال طشتها روی این سکوها قرار دارند؛ در مواردی نیز ممکن است طشتها از قبل در خانه ای که صاحب آن نذر کرده، قرار داشته باشد که در این صورت نیز دسته های عزادار به آن خانه مراجعه کرده و پس از انجام عزاداری، طشتها را برداشته و به طرف مکان برگزاری مراسم می برند.

قدیمی ‌ترین تشت موجود در مساجد اردبیل متعلق به مسجد "بازار چاقوسازان" است که  قدمت آن به  عصر "شاه عباس اول" باز می ‌گردد؛ در داخل و لبه این تشت، نقش و نگار گیاه و ماهی حک شده و در لبه آن نیز عبارت و تاریخ "وقف نمود به حضرت عباس ۱۰۳۸" نقش بسته است.

+ نوشته شده در  پنجشنبه شانزدهم آبان 1392ساعت 10:59  توسط  محمد علی و محسن  | 

طشت گذاری سال 92 اردبیل

+ نوشته شده در  پنجشنبه شانزدهم آبان 1392ساعت 10:56  توسط  محمد علی و محسن  | 

عکسهای طشت گذاری مسجد اعظم اردبیل

+ نوشته شده در  پنجشنبه شانزدهم آبان 1392ساعت 10:56  توسط  محمد علی و محسن  | 

عکس طشت گذاری سال 92 اردبیل

+ نوشته شده در  پنجشنبه شانزدهم آبان 1392ساعت 10:55  توسط  محمد علی و محسن  | 

همزمان با تاسوعای حسینی و در پاسداشت علمدار کربلا

خبرگزاری فارس: همزمان با روز تاسوعا و در پاسداشت مقام رفیع حضرت عباس (ع) علمدار کربلا آیین مذهبی – سنتی شمع ‌گردانی در مساجد و محلات مختلف اردبیل آغاز شد.

خبرگزاری فارس: آیین مذهبی - سنتی « شمع ‌گردانی» در اردبیل آغاز شد

همزمان با روز تاسوعا و در پاسداشت مقام رفیع حضرت عباس (ع) علمدار کربلا آیین مذهبی – سنتی شمع ‌گردانی در مساجد و محلات مختلف اردبیل آغاز شد.

به گزارش خبرگزاری فارس از اردبیل، در این آیین که از صبح امروز و با حرکت دستجات عزاداری حسینیان اردبیل آغاز شده و تا پاسی از شب ادامه خواهد داشت عزاداران در حالی که شمع‌هایی را در دست دارند در 41 مسجد در محلات ششگانه اردبیل شمع‌ها را به یاد مظلومیت شهدای نینوا و رشادت علمدار کربلا حضرت ابوالفضل العباس (ع) روشن می‌کنند و در حالی که بر سر و سینه می‌زنند نذر و نیاز خود را نیز به درگاه باب الحوائج اعلام می‌کنند تا به حاجات خود برسند.

استاد دانشگاه و پژوهشگر عاشورایی در خصوص ویژگی‌های مراسم تاسوعای حسینی در اردبیل اظهار داشت: مردم حسینی اردبیل تا روز هشتم محرم در نهایت اخلاص در یک برنامه هماهنگ زیر نظر محلات ششگانه به انجام مراسم سنتی و سنواتی مرسوم خود می‌پردازند و در دو روز بسیار بزرگ و تاریخی در فرهنگ تشیع روز تاسوعا و عاشورای حسینی اوج اخلاص و ارادت خود را به سید‌الشهدا و برادر با وفایش حضرت ابوالفضل‌العباس و شهدای کربلا نشان می‌دهند.

بیوک جامعی گفت: قبل از ظهر تاسوعای حسینی کل مساجد استان اردبیل طشت‌خانه‌های خود را آماده مراسم شمع‌ گذاری و شمع ‌افروزی مردم اردبیل می‌کنند تا شرکت‌کنندگان ادای دین و نذر کنند.

وی خاطرنشان کرد: طشت‌هایی که دوباره آنها را پر از آب زلال می‌کنند قندیل‌های شمع را که در اصطلاح محلی «خیزران» نامیده می‌شود در کنار طشت‌ها قرار می‌دهند تا مسجد آماده دریافت شمع نذوراتی مردم حسینی باشد.

 

این پژوهشگر عاشورایی به فلسفه این حرکت تاریخی اشاره کرد و یادآور شد: مردم اردبیل که همواره چشم به دستان پر کرامت حضرت سید‌الشهدا حسین بن علی (ع) دارند به مناسبت‌های مختلف برای قبولی حاجات خود و فرزندانشان نذر شمع تاسوعا می‌کنند به همین جهت خیل عظیمی از مردم اردبیل در این مراسم حضوری مستقیم دارند.

جامعی بیان داشت: این مراسم امروز نه تنها در اردبیل بلکه در سایر شهرهای استان و آذربایجان نیز رواج دارد.

وی افزود: از ساعت دو بعد از ظهر روز تاسوعا نیز دستجات غیر منتظم در تمام سطوح شهر به حرکت در می‌آیند این بار مراسم شمع‌ گذاری تابع و تحت نظارت مجلات ششگانه نیست بلکه تجمع مردم شمع‌گذار بیشتر در قالب افراد خانواده‌ها و هم محله‌ای‌ها تشکیل می‌شود.

این پیشکسوت و عضو هیئت امنای محله طوی تصریح کرد: مسیرهای شمع‌گذاری هم دیگر تابع آن نظم کلی و تعیین شده دهه محرم الحرام نیست بلکه هر کس به 41 مسجد نزدیک به حوزه سکونتی و محل زندگی خود مراجعه کرده تا شمع‌ها را به طشت‌خانه مساجد بسپارد و نذر خود را ادا کند.

جامعی ادامه داد: مراسم شمع‌گذاری در مساجد تا غروب و اذان مغرب تاسوعای حسینی ادامه دارد و گروه‌های شمع‌گذار اشعار و دو بیتی‌ها و ورد و ذکرهای خاص روز تاسوعا را بر زبان دارند.

«بیر بو گئجه مهلت سنه یا سکینه / صاباح اولاسان شمره گرفتار سکینه»

جامعی ابراز داشت: گروه‌های عزا نیز ندا می‌دهند «حسن شهید، حسین شهید، اکبر شهید، اصغر شهید و ....» ، «وای حسن، وای حسین» ، الدخیل ابوالفضل، الدخیل علمدار، الدخیل سپهدار و ...» و نظایر این قبیل اشعار و ذکر‌ها.

وی تاکید کرد: موج حزن و اندوه در سیمای مردم عزادار کاملاً مشخص است و مردم تماماً لباس سیاه، پیراهن سیاه، سربند سیاه و اغلب پای برهنه 41 مسجد را انتخاب کرده و شمع می‌گذارند.

این استاد دانشگاه در مورد فلسفه انتخاب 41 مسجد و افروختن 41 شمع نیز گفت:‌ به نظر مردم حسینی اردبیل اسرای کربلا در جریان اسارت خود و سفر از کربلا تا به شام بعد از واقعه دلخراش عاشورای حسینی 41 منزل بین راهی را در خاموشی و تاریکی شب سپری کرده‌اند.

جامعی عنوان کرد: به یاد روشنایی آن 41 منزل تاریک 41 شمع را در طشت‌خانه‌های مساجد می‌افروزند.

وی یادآور شد: در فاصله دو بعد از ظهر تا غروب روز تاسوعا برخی از محلات که برای روز عاشورا برنامه‌های شبیه‌خوانی تدارک می‌بینند شبیه‌پردازان خود را که اغلب سوار اسب یا شتر هستند در مسیر محلات ششگانه اردبیل به حرکت در‌می‌آورند که این برنامه در حقیقت به استقبال مراسم عاشورا رفتن و نوعی آگاهی دادن به مردم عزادار است که فردا در روز عاشورا از برنامه‌های شبیه‌خوانی این محلات و دستجات عزاداری استفاده کنند.

این پژوهشگر عاشورایی با بیان اینکه در این ایام بازار نذری دادن نیز گرم است، خاطرنشان کرد: علاوه بر اینکه در دهه اول محرم احسان و نذری دادن در مناطق مختلف مشهود است ولی روزهای تاسوعا و عاشورا این نذر دادن‌ها به اوج خود می‌رسد به طوری که عزاداران را با حلوا، آش رشته، آش شیر برنج، پلو با خورشت‌های قیمه، فسنجان و قورمه ‌سبزی پذیرایی می‌کنند.

جامعی در پایان سخنان خود اذعان داشت: در شب عاشورا نیز در برخی از مساجد اردبیل مراسم شبیه‌خوانی ‌(امان نامه) در داخل مساجد به اجرا در می‌آید تا مردم از تماشای آن فیض ببرند و یاد و خاطره شهید کربلا گرامی داشته شود.


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه ششم آذر 1391ساعت 18:11  توسط  محمد علی و محسن  | 

تاسوعاي 91 اردبيل

+ نوشته شده در  دوشنبه ششم آذر 1391ساعت 18:7  توسط  محمد علی و محسن  | 

مراسم طشت گزاری سال 90


 

 



 

+ نوشته شده در  سه شنبه سیزدهم دی 1390ساعت 14:47  توسط  محمد علی و محسن  | 

مراسم طشت گذاري 91

+ نوشته شده در  جمعه دوم دی 1390ساعت 21:31  توسط  محمد علی و محسن  | 

مراسم عزاداری تاسوعا در اردبیل

 

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و نهم آبان 1390ساعت 11:46  توسط  محمد علی و محسن  | 

مطالب قدیمی‌تر